شکلگیری احساسات؛ از مغز تا تجربه انسانی
احساسات بخش جداییناپذیر از تجربه انسانیاند، اما شکلگیری احساسات چگونه اتفاق میافتد؟
پژوهشهای جدید در دانشگاههای هاروارد (2023) و استنفورد (2024) نشان میدهند که احساسات فقط واکنشهای ساده نیستند، بلکه سیستمهایی پیچیده از تعامل میان مغز، بدن و تجربههای یادگرفتهشده هستند.
من، دکتر روزیتا صیامی، با سالها تجربه در روانشناسی و درمان اختلالات هیجانی، باور دارم که آگاهی، نخستین گام در مسیر رشد و آرامش درونی است.
نوشتن این مقالات برای من فقط یک کار علمی نیست، بلکه تلاشی عاشقانه برای همراهی با شماست؛ تا بتوانیم با شناخت بهتر ذهن و احساساتمان، زندگی آگاهانهتر و شادتری را تجربه کنیم.
من در کنار شما هستم تا در مسیر درمان، خودشناسی و آرامش روان قدمبهقدم همراهتان باشم.
اگر درگیر چالشهای هیجانی، اضطراب یا سردرگمی در روابط هستید، بدانید که تنها نیستید — من اینجا هستم تا با دانش، همدلی و روشهای علمی، به شما برای بازسازی ذهن و قلبتان کمک کنم. 
با عشق و آگاهی،
دکتر روزیتا صیامی
روان درمانگر ، هیپنوتراپ و درمانگر هیجانات انسانی
مراحل شکل گیری احساسات
مرحله اول: ادراک موقعیت
فرآیند شکلگیری احساسات با ادراک محیط آغاز میشود.
وقتی مغز ما موقعیتی را تهدیدکننده یا خوشایند تفسیر میکند، ناحیهای به نام آمیگدال (Amygdala) فعال میشود. این بخش اولین جرقههای احساساتی مانند ترس، خشم یا شادی را ایجاد میکند.
مرحله دوم: ارزیابی شناختی
طبق نظریهی ریچارد لازاروس و یافتههای لیزا فلدمن بارت (2023)، مغز ما با ارزیابی سریع موقعیت تصمیم میگیرد که چه احساسی مناسب است.
این ارزیابی تعیین میکند که احساسات ما چگونه شکل بگیرند — برای مثال، آیا باید بترسیم، بجنگیم یا آرام بمانیم.
مرحله سوم: واکنش بدنی
هنگامی که ارزیابی انجام شد، مغز سیگنالهایی به بدن میفرستد: افزایش ضربان قلب، تعریق یا آزاد شدن آدرنالین.
این واکنشهای فیزیولوژیک بخش مهمی از شکلگیری احساسات هستند، چون ما احساسات را از طریق بدن خود تجربه میکنیم.
مرحله چهارم: بیان و رفتار
احساسات در نهایت در رفتار ما بروز میکنند — از لبخند و اشک تا سکوت یا پرخاش.
بیان هیجانی، بخش نهایی شکلگیری احساسات است که ارتباط انسانی را ممکن میسازد و پایهی همدلی و روابط عاطفی را میریزد.
مغز و نقش آن در شکلگیری احساسات
احساسات حاصل گفتوگوی بخشهای مختلف مغز هستند:
– آمیگدال: شناسایی خطر و پاسخ سریع هیجانی
– قشر پیشپیشانی: تنظیم و کنترل احساسات
– هیپوکامپ: ذخیرهسازی خاطرات احساسی
– جزیره: درک احساسات بدنی مانند درد و همدلی
مطالعهای در Nature Neuroscience (2024) نشان داده که تعادل بین آمیگدال و قشر پیشپیشانی تعیین میکند که آیا احساس تشدید شود یا مهار گردد.
تأثیر فرهنگ و تجربه در شکلگیری احساسات
احساسات جهانی هستند، اما معنا و بروز آنها فرهنگی است.
لیزا فلدمن بارت در پژوهشهای خود (2023) نشان میدهد که شکلگیری احساسات در ذهن انسان به مفاهیم فرهنگی وابسته است؛ یعنی مغز از تجربیات گذشته برای ساختن احساس جدید استفاده میکند.
اهمیت شناخت شکلگیری احساسات
شناخت سازوکار شکلگیری احساسات به ما کمک میکند تا هوش هیجانی بالاتری داشته باشیم.
افراد با هوش هیجانی بالا (Goleman, 2024):
– تصمیمهای منطقیتر میگیرند
– روابط اجتماعی سالمتری دارند
– اضطراب و افسردگی کمتری تجربه میکنند
راهکارهایی برای درک و تنظیم احساسات
1- مایندفولنس (توجهآگاهی): تمرکز بر لحظهی حال
2- نامگذاری احساسات: گفتن جملههایی مانند «الان احساس اضطراب دارم»
3- تنفس آگاهانه: آرامسازی سیستم عصبی
4- نوشتن احساسات: بازتاب هیجانات در کلمات
5- درمان روانشناختی: مانند CBT یا رویکردهای مبتنی بر ذهنآگاهی
جمعبندی
شکلگیری احساسات فرآیندی پیچیده اما قابلدرک است؛ حاصل ارتباط مغز، بدن و تجربههای ذهنی ما.
شناخت این فرآیند به ما قدرت میدهد تا احساسات خود را نه سرکوب، بلکه مدیریت کنیم و با ذهنی آرامتر زندگی کنیم.
منابع علمی:
– Barrett, L. F. (2023). How Emotions are Made.
– Lazarus, R. S. (2023). Emotion and Adaptation.
– Harvard Center for Affective Science (2024).
– Nature Neuroscience, Vol. 27 (2024).
– Goleman, D. (2024). Emotional Intelligence 2.0.
4 پاسخ
تست (1)
پاسخ تست (2)
پاسخ تست (3)
تست (2)